Langs de rand van Raalte

Buitenplaats Oud Luttenbergh

Deze buitenplaats is een mooi startpunt voor een wandeling over de Luttenberg en naar het Labyrint. Tevens startpunt voor een bezoek aan Sallandse Heuvelrug&Twents Reggedal. Een mooie recreatieplek met een aantal speeltoestellen voor de kinderen, een toiletvoorziening en ruime parkeergelegenheid.

Paard en wagen reden voorheen op de droge flanken van de Luttenberg. In het bos vinden we ze nog steeds terug: de oude karrensporenbundels die daarbij horen. Als het zand gaat verstuiven worden de karrensporen iets aangezet en ontstaat er een bijzonder microreliëf.

Natuurgebied de Luttenberg

Landschap Overijssel is eigenaar (een enkel stukje uitgezonderd) van 'de Luttenberg', een geïsoleerd deel van de Sallandse Heuvelrug. Het gebied is 48 ha. groot, 31 m. boven N.A.P. De Luttenberg heeft een rijk vogelbestand. Talrijke zangvogels, maar ook de boomvalk broedt hier.

De beschermde jeneverbessen zijn opvallende verschijningen in de heideveldjes. De vaak in kluitjes groeiende bomen geven het gebied een apart karakter. Zij lijken on-hollands, maar zijn toch inheems. In de mist lijken het vaak 'witte wieven' zoals ze ook bekend zijn in oude verhalen.

Museum de Laarman

Beleef het boerenleven bij De Laarman in Luttenberg! Stap binnen in het Sallands Landbouwmuseum en ontdek hoe boeren vroeger leefden en werkten. Bewonder oude trekkers en landbouwwerktuigen, duik in de wereld van voedselproductie met de interactieve expositie ‘Van bord naar boer’,

en geniet van de rust en ruimte aan de rand van natuurgebied De Luttenberg. Voor kinderen zijn er in de vakanties leuke workshops zoals kaarsen maken en robot timmeren. Een verrassend uitje voor jong én oud, midden in het mooie Salland! Meer info en openingstijden: www.delaarman.nl

Klompenatelier Luttenberg

Martin Dijkman is ambachtelijk klompenmaker. In zijn eigen atelier met winkel in Luttenberg maar ook op internationale beurzen. Zijn missie: het oude ambacht van klompen maken in ere houden. Hij maakt daarbij met veel creativiteit en humor de vertaalslag naar (n)u. Martin leeft voor de klomp.

Martin verzorgt in zijn atelier voorstellingen "Ambacht ontmoet Kunst" voor groepen op afspraak. Hij laat zien hoe de contouren van een klomp tot stand komen. Uiteraard krijg je ook een klompenmozaïek te zien. Martin beschikt bij zijn atelier ook over een winkel met leuke hebbedingetjes.

Over karrespoor en jaagpad

Tweemaal kruist de Twentseweg het Overijssels Kanaal. Deze ogenschijnlijk doodgewone plattelandsweg vormde ooit de belangrijkste verbinding over land tussen Zwolle en Twente. Als een moderne snelweg meed het karrespoor kleinere kernen

Het verbond alleen grote plaatsen op de route van Kampen-Osnabrück. De reizigers en paarden konden onderweg bijkomen in herbergen. Door de aanleg van verharde straatwegen aan het begin van de 19e eeuw verloor de Twentseweg aan betekenis. Delen van deze oude handelsroute zijn nog altijd onverhard.

Vlot- en draaibruggen

Voor het wegverkeer vormde het Overijssels Kanaal vooral een hindernis. De meeste passages bestonden uit vlot- of draaibruggen, die behoedzaam overgestoken moesten worden. Dat ging nogal eens mis. De vlotbrug bij de Rooms-Katholieke kerk in Lemelerveld was berucht vanwege de vele ongelukken.

Vooral toen in de jaren ’30 steeds meer transportwagens op de weg verschenen. Zo verdronken in 1934 zeven paarden toen een vrachtauto door deze brug zakte. De vlot- en draaibruggen maakten geleidelijk plaats voor ophaalbruggen.

Scheepsjager

Varen op het kanaal ging zeker niet sneller dan reizen over land. De winst zat hem vooral in de hoeveelheid goederen die vervoerd konden worden. De sluizen waren obstakels, met lange wachttijden. Bij gebrek aan wind of een verkeerde windrichting moesten de zeilschepen gejaagd worden.

Een paard of een mens trok het schip over het jaagpad langs het kanaal. Als het kanaal afboog, werd er gebruikgemaakt van een rollepaal. Met een touw om de paal werd het schip over het water door de bocht getrokken. Voor het jagen langs het kanaal huurde men een zogenaamde scheepsjager in.

Regelmatig liet de schipper ook zijn eigen vrouw en/of kinderen het schip trekken!

Overijssels Kanaal

Rond 1850 werd de Overijsselsche Kanalisatie Maatschappij (O.K.M.) opgericht. De maatschappij kreeg de concessie, het recht, om een aantal kanalen te graven in de provincie Overijssel. Het eerste kanaal, gegraven in 1855 is het Overijssels Kanaal van Zwolle via Lemelerveld en Vroomshoop naar Almelo.

Het zijkanaal Lemelerveld-Raalte-Deventer werd in september 1858 geopend. In 1856 kwam de aftakking van Vroomshoop naar De Haandrik gereed (het latere kanaal Almelo-De Haandrik). De kanalen Zwolle-Vroomshoop en Lemelerveld-Raalte werden in 1964 gesloten en overgedragen aan het Waterschap Salland.

Toen het traject Raalte-Deventer in de jaren zeventig gesloten dreigde te worden, leidde dit tot verzet van de gemeente Raalte. Uit protest gingen raadsleden en bewoners van Raalte verkleed als vikingen naar Den Haag. De sluiting werd uitgesteld maar op 29 juli 1988 sloot het kanaal definitief.

Wetering en afwatering

Het Overijssels Kanaal loopt van Zwolle tot de Linthorsterbrug bij Laag Zuthem door de Nieuwe Wetering. De Sallandse weteringen zijn in de Middeleeuwen gegraven toen door aanleg van een gesloten IJsseldijk het hemelwater niet meer op deze rivier kon afwateren en naar het noorden moest worden geleid.

In 1852 is de Nieuwe Wetering gedeeltelijk verbreed en uitgebaggerd met behulp van tonmolens ‘door menschen in werking gebragt’, paardenmolens en zelfs een stoommachine van Nering en Bögel uit Deventer ‘gerekend op een vermogen van 10 paardekrachten’.

Het tracé heeft een ietwat slingerend verloop, omdat de wetering is gegraven door de laagste plekken in het landschap.

Schep voor schep

Vanaf de Linthorsterbrug groef de Overijsselse Kanalisatie Maatschappij (OKM) het eigenlijke kanaal in een rechte lijn naar het oosten tot aan de Regge. Bij het graven (met schop en kruiwagens) werkten dagelijks 400 tot 600 arbeiders aan dit gedeelte.

De vrijkomende grond werd gebruikt voor het ophogen van de oevers, die fungeerden als kanaaldijken. Over de dijken liepen zandwegen, die door het hoge leemgehalte van de grond in natte perioden nagenoeg onbegaanbaar waren.

Van sluis naar stuw

Om het hoogteverschil van 4,5 meter tot Lemelerveld te overbruggen waren alleen al op dit traject drie sluizen gebouwd. Op de plaats van de huidige stuw lag ‘sluis nummer 1’.

Door de aanleg van de Noordoostpolder eind jaren ’30 moest het waterpeil tot aan deze sluis nog eens een halve meter verlaagd worden, waardoor de Nieuwe Wetering verdiept en de dijken deels teruggelegd moesten worden.

De stuw en het gemaal Langeslag aan de overkant zijn gebouwd in 1967, toen het kanaal voor de scheepvaart was gesloten en als afwateringskanaal overging in handen van het Waterschap Salland.

Kasteel het Nijenhuis

Tussen de dorpen Heino en Wijhe ligt Kasteel het Nijenhuis.Naast wisselende presentaties uit eigen collectie zijn in het kasteel vele tentoonstellingen te zien. De beeldentuin biedt plaats aan een kleine 100 beelden van gerenommeerde kunstenaars uit binnen- en buitenland.

Je kunt met je toegangsbewijs voor Kasteel Het Nijenhuis ook terecht in De Fundatie in Zwolle.

Overesch ecologische landbouw

Boeren in harmonie met de natuur. Dat is ons credo. In 1994 zijn we van de gangbare productie methode met onze akkers overgegaan naar de biologische manier van produceren. Naast de beroemde skybox met zicht op de varkensstallen ligt de winkelruimte met een ruim assortiment biologische producten.

Straat De Wesenberg

De straatnaam verwijst naar (kasteel) Wezenberg bij Wijhe (rond de Wesenberg 5), dat in de regio eeuwenlang een begrip was.

Landgoed Neppelenbroek

Het landgoed heeft een lange geschiedenis. Al in 1583 duikt de naam op. In 1618 is Ferdinand van Twickelo eigenaar van het landgoed, waarna het later overgaat naar de familie Jordens uit Deventer. Sinds de 20e eeuw is Neppelenbroek in handen van de familie Blijdenstein.

Zonnenbergerbrug

.

Boetelerveld

Het Boetelerveld is een geweldig gebied dat bekend staat om haar rust. Door het leem dat hier in de grond zit, vinden er sterke wisselingen in de grondwaterstanden plaats. Dit trekt bijzondere planten en dieren aan. Een groot deel van het Boetelerveld bestaat uit natte heide.

Beeldentuin Mariënheem

De op ruim 3 hectare aangelegde tuin heeft vele doorkijkjes en vijverpartijen in glooiende gazons, boompartijen en boomgaard.

Terrassen bieden momenten van pauzeren en te genieten van de prachtige uitzichten op de tuin en de tentoongestelde beelden en objecten van de vele kunstenaars.

Landgoed De Weele

Je rijdt nu over landgoed De Weele. Veel is er niet meer van te zien, want het landhuis is verdwenen. Maar de gracht en het voormalige tuinhuis (aan de overkant van de weg) kun je nog wel zien. De Weele verwijst mogelijk naar Wieha, een Germaans woord voor heiligdom.