Spreuken in dialect

C1. Hotel de Zwaan

Welterussen, kop in kussen, gat in arm: sloap ie lekker warm. Kop in stro: dan sloap ie zo.

• Welterusten, hoofd in je kussen, arm onder je lichaam: dan slaap je lekker warm. Hoofd in het stro, dan slaap je zo.
• Als je gaat slapen en ze wensen je een fijne en goede nachtrust toe.

C2. Herenstraat 1

A’j plat könt proat'n, mu-j ’t um oans nie loat'n.

• Als je plat kunt praten, moet je het om ons niet laten.
• Wanneer je je dialect goed verstaat en het kunt spreken, doe dat dan. Wees trots op je eigen dialect en houd het in ere.

C3, Ziekenhuis aan de Herenstraat

‘t Veurnaamste is aijtied nog, dat ‘t oe goed giet.

• Het belangrijkste is altijd nog, dat het je goed gaat.
• ‘t Belangrijkste is toch altijd nog, dat het je goed gaat, dat je gezond blijft, plezier in je leven houdt en geluk voor jezelf en de mensen om je heen hebt.

C4. De Zwarte Arend

Zelfs de beste kippe leg wel 's 'n ei in de braandnettels.

• Zelfs de beste kip legt wel eens een ei in de brandnetels.
• Iedereen maakt wel eens een fout.

C5. De Plas

Ik mut eemn doen wat ´n kippe niet kan

• Ik moet even iets doen wat een kip niet kan.
• Ik ga even naar het toilet om te plassen. Een kip plast niet, de urine komt tezamen met de ontlasting van de kip.

C6. Münsterse Posthuis

Te passe te passe: aijtied goed van passe.

• Te pas, te pas, altijd goed te pas.
• Met mij gaat het goed, ik ben bijna altijd wel goed te pas! Er wordt ook wel GTP gezegd: Goed Te Passe. Zo wordt gevraagd hoe het met je gaat. Destijds is er ook een carnavalslied geweest in Raalte met deze titel, uitgevoerd door het brandweerkorps Raalte.

C7. De Hoven

Doar bin ’k nie vri'j van.

• Daar ben ik niet vrij van.
• Daar heb ik last van (vaak een kwaal). Vaak wordt in het Sallandse dialect iets met een understatement gezegd: niet te rechtstreeks en niet ‘recht voor zijn raap’ zeggen wat er aan de hand is.

C8. De Plaskerk

‘Ik gleufe…’ Gleum mu’j in de karke, hier mu’jt zeker weet’n.

• ‘Ik geloof…’ Geloven moet je in de kerk, hier moet je het zeker weten.
• Tegen een persoon die erg twijfelt met wat hij/zij zegt en doet wordt dit gezegd. Er moet heldere taal worden gesproken, zodat men weet waar men aan toe is.

C9. Annahuis

Zovölle méénsen, zovölle zinn’n; zovölle wössen, zovölle pinnen.

• Zoveel mensen, zoveel zinnen; zoveel worsten, zoveel pinnen.
• Dat er veel verschillende meningen zijn over dingen en zaken, is gewoon, maar dat je er samen uitkomt, is nog veel belangrijker. Heb begrip voor en geduld met elkaar en heb een luisterend oor.

C10. Beumershoeve

Ieder zien vak: boer bie de grepe, mulder bie de zak.

• Ieder zijn vak: boer bij de greep, mulder bij de zak.
• Een ieder heeft kennis van zijn eigen beroep en waar je geen verstand van hebt, moet je aan de vakman overlaten. Dit wordt ook gezegd als men vraagt of je iets kunt, terwijl men niet weet of dit ook wel bij je past.

C11. Pand Korbeld

Ussie fussie stro, wie stinkt hier zo?

• Plukje stro, wie stinkt hier zo?
• Wanneer iemand een wind heeft gelaten en dat niet meldt, dan kun je deze uitspraak horen. De onderliggende boodschap is: gelieve dit een volgende keer ergens anders te laten gaan, want het stinkt hier.

C12. Verdwenen verleden

‘t Is net de Sallandse busse: d’r zit altied volk in.

• Het is net de Sallandse bus, er zitten altijd mensen in.
• Dit werd gezegd van een vrouw die al veel kinderen had en weer in verwachting was. Voor 1960 waren de gezinnen vaak veel groter en tussen de opeenvolgende kinderen zat er vaak maar een jaar of twee jaar verschil. Een vrouw was dus veel in verwachting.

C13. Café Poppe

Kunnigheid kump achterumme, vremd volk kump an de veurdeurre

• Bekende mensen komt achterom, onbekenden komen aan de voordeur.
• Tegen bekende mensen wordt gezegd dat ze gewoon achterom kunnen komen: de deur is open. Onbekenden bellen altijd aan en komen binnen via de voordeur.

C14. Oude marechausseegebouw

Hie log zo had, det e zelf geleuft dat ’t nog woar is ok!

• Hij liegt zo hard, dat hij zelf gelooft dat het nog waar is ook.
• Iemand die maar stug blijft volhouden dat iets waar is en zeker niet wil toegeven dat het niet zo is.

C15. Daggertsbrug / Leeren Lampe

Dat méénse pröt an ien stuk verdan.

• Die vrouw praat aan één stuk door.
• Die vrouw praat erg veel. Bijzonder is dat met ‘dat méénse’ - ‘dat mens’ - altijd een vrouw wordt bedoeld, ook in het Standaardnederlands.

C16. Kanaalzone

Aj drie’m wilt muj na ’t kanaal hen goane.

• Als je drijven wilt moet je naar het kanaal heen gaan.
• Als je haast hebt en dus iemand wilt opdrijven, dan moet je maar ergens anders heen gaan. Je moet een ander niet opdrijven. We hebben allemaal maar twee handen en voeten.

C17. Raalter Enk

Goa'j met hen brommers kiek'n?

• Ga je mee heen om brommers te kijken?
• Wanneer een jongen of meisje een oogje heeft op iemand en wel de zinnen erop heeft gezet om een zoen te willen geven ergens op een rustig plekje, dan gebruikte men deze uitspraak wel

C18. De Enkstraat

‘n Wetenskapper deankt datte 't wet en 'n warkman wet 't.

• Een wetenschapper denkt dat hij het weet en een werkman weet het.
• De Sallandse werkman moet het hebben van praktische kennis en staat soms wat wantrouwig tegenover theoretische kennis ‘uit de boeken’. Met deze uitspraak zette de arbeidersklasse zich met een knipoog af tegen het hoger opgeleide deel van de bevolking.

C19. Zuivelfabriek

A’j d’r bint, dan mu’j d’r ok weanne.

• Als je er bent, dan moet je er ook zijn.
• Wanneer je hebt aangegeven je hulp aan te bieden met een klus, vrijwilligerswerk, festiviteit, enz. dan moet je ook wel je handen uit de mouwen willen steken en niet de kantjes eraf lopen.

C20. Molenweg

Hij hef 'n tik van de mölle had.

• Hij heeft een tik van de molen gehad.
• Hij heeft ze allemaal niet op een rijtje. Het wordt ook wel gebruikt bij iemand die veel onnodige, dure woorden gebruikt en zich onderscheiden wil. Praat en doe maar normaal, zoals we van je gewend waren, dan word je wel weer geaccepteerd.

C21. Varkensmarkt

A’j roadt wa’k mut, ma’j de helfte met hebb’n.

• Als je raadt wat ik moet doen, dan mag je de helft mee hebben.
• Als men naar het toilet moest voor een grote boodschap, dan werd dit ook wel eens met een knipoog gezegd.

C22. De Joodse Gemeenschap

Valt d’r niks te sussen, dan valt d’r ok niks te kussen.

• Valt er niets te sussen, dan is er ook niets om te kussen.
• Als er niets viel goed te maken, dan was er ook geen redenen voor een kus, knuffel of een omhelzing. Werd gebruikt als er meningsverschillen waren en iemand verder wilde gaan met een relatie alsof er niets gebeurd was.

C23. Swaenewoerd Raalte

A’j knie’n hebt, he’j ok köttls.

• Als je konijnen hebt, heb je ook keutels.
• Overal zitten consequenties aan.

C24. Poepershoek

Volgt nog

C25. Rooms-katholieke kerkhof

Ai-j bange leaft, goa’j bange dood.

• Als je bang leeft, ga je bang dood.
• De boodschap is: ‘Durf te leven.’ Als je altijd maar voorzichtig en verantwoordelijk bezig bent, leef je een saai leven en verandert daar ook niets aan.

C26. De Landbouwwinterschool

An dat beumpie is nog nooit eskud.

• Aan dat boompje is nog nooit geschud.
• Die persoon heeft nog niet zoveel meegemaakt.

C27. De Hofstede

Det is d’r wel ééne van goed bestoan.

• Dat is er wel één van goed bestaan.
• Dat is wel iemand met een goede aard en die het goede voor de medemens wil doen. Hij/zij komt van goede huize en dat is bekend in de omgeving als goed volk.

C28. Gemeentehuis Raalte

Eef’m met de neuze um de deure hen kiek’n.

• Even met de neus om de deur heen kijken.
• Dit wordt gezegd wanneer iemand een kort bezoekje brengt, een korte boodschap wil brengen of snel even iets wil melden, maar wel weer meteen verder wil gaan.

C29. het Spinhuis Raalte

Krummels bint ok stoette.

• Kruimels zijn ook brood.
• Wie het kleine niet eert is het grote niet weerd. Wees tevreden met de kleine dingen en momenten in het leven.

C30. Münstersestraat

‘t Is mie ’n gekaekel wel, ma eier legg’n: ho mà.

• Het is mijn een gekakel wel, maar eieren leggen: ho maar.
• Er wordt ontzettend veel gekletst en gepraat, maar er worden weinig afspraken gemaakt en resultaten geboekt.

C31. Koestraat

Ze hebt een mooi spullegie, ’n koe en ’n bullegie.

• Ze hebben een mooi spulletje: een koe en een bolletje (een bol is een stier).
• Wanneer men een zoon en een dochter als kind heeft, dan is de cirkel rond, wordt gezegd en is het in orde.

C32. De Basiliek Raalte

Goed goan en wear komm’n

• Het ga je goed en terug komen.
• Dit wordt bij het afscheid nemen van een persoon gezegd: tot ziens en kom gauw een keer weer terug voor een bezoek.